بازارگردان چیست و چه نقشی در معاملات دارد؟
۱۳ از ۱۶
درس سیزدهم · چه کسی کمک می‌کند همیشه دو طرف معامله خالی نماند؟

بازارگردان چیست و چه نقشی در معاملات دارد؟

بازارگردان نهادی دارای مجوز است که طبق تعهدات بازارگردانی، در سمت خرید و فروش یک ورقه بهادار سفارش می‌گذارد تا به تداوم معاملات و نقدشوندگی کمک کند. نقش او «بالا بردن قیمت سهم» نیست؛ وظیفه اصلی، کمک به روان‌تر شدن معامله در چارچوب مقررات است.

سطح: مبتدیزمان مطالعه: حدود ۹ دقیقهدفتر سفارش تعاملیآزمون: ۵ سؤال
قبل از شروع

اگر یک سهم بازارگردان دارد، یعنی قیمتش نباید افت کند؟

تعریف

بازارگردان دقیقاً چه می‌کند؟

بازارگردان با ثبت سفارش‌های خرید و فروش در چارچوب تعهدات مشخص، تلاش می‌کند طرف مقابل معامله در بازار حضور داشته باشد و فاصله بین قیمت‌های خرید و فروش بیش از حد باز نشود.

سمت خریدسفارش خرید قرار می‌دهد تا عرضه‌کننده امکان معامله داشته باشد.
سمت فروشسفارش فروش قرار می‌دهد تا متقاضی خرید به عرضه دسترسی داشته باشد.
تداوم معاملهکمک می‌کند بازار سهم از نظر سفارش و گردش معامله فعال‌تر بماند.
آزمایشگاه تعاملی

بازار را قبل و بعد از حضور بازارگردان مقایسه کن

مثال زیر واقعی نیست؛ فقط نشان می‌دهد اضافه‌شدن سفارش‌های بازارگردانی چگونه می‌تواند فاصله خرید و فروش و عمق نزدیک قیمت را تغییر دهد.

دفتر سفارش فرضیردیف سبزرنگ = سفارش بازارگردان
خرید
فروش
۹٬۹۰۰۲۵ هزار
۱۰٬۱۰۰۲۰ هزار
۹٬۸۵۰۳۰ هزار
۱۰٬۱۵۰۳۰ هزار
۹٬۸۰۰۴۰ هزار
۱۰٬۲۰۰۳۵ هزار
۹٬۷۵۰۴۵ هزار
۱۰٬۲۵۰۴۰ هزار
بهترین خرید۹٬۹۰۰ ریال
بهترین فروش۱۰٬۱۰۰ ریال
فاصله خرید و فروش۲۰۰ ریال
عمق نزدیک قیمت۴۵ هزار سهم
در این حالت فاصله بین بهترین خرید و فروش زیاد است و حجم نزدیک قیمت هم محدودتر دیده می‌شود.
دو اصطلاح لازم

دامنه مظنه و سفارش انباشته یعنی چه؟

اصطلاحمعنای ساده
دامنه مظنهحداکثر فاصله مجاز بین قیمت سفارش خرید و فروش بازارگردان، طبق پارامترهای بازارگردانی.
حداقل سفارش انباشتهحداقل حجمی که بازارگردان باید طبق تعهد خود در سمت سفارش‌های مربوط نگه دارد.
مقادیر دقیق این پارامترها برای همه نمادها یک عدد ثابت نیست و طبق مقررات، اطلاعیه یا شرایط بازارگردانی همان نماد تعیین می‌شود.
بازارگردان چه کاری نمی‌کند؟

سه سوءبرداشت رایج

  • قیمت را تضمین نمی‌کند. سهم می‌تواند با وجود بازارگردان رشد یا افت کند.
  • قرار نیست هر صفی را بی‌نهایت جمع کند. فعالیت بازارگردان در چارچوب منابع و تعهدات مشخص انجام می‌شود.
  • جای خریدار و فروشنده واقعی بازار را نمی‌گیرد. بازارگردان به کیفیت معامله کمک می‌کند، اما بازار همچنان از عرضه و تقاضای همه فعالان ساخته می‌شود.
ارتباط با نقدشوندگی

چرا بازارگردان برای درس قبل مهم بود؟

در درس ۱۲: نقدشوندگی سهم چیست و چرا اهمیت دارد؟ دیدیم که فاصله خرید و فروش و عمق سفارش‌ها اهمیت دارند. بازارگردان دقیقاً می‌تواند از طریق حضور منظم در دو سمت سفارش، به بهبود همین دو بخش کمک کند.

اما وجود بازارگردان به‌تنهایی اثبات نمی‌کند سهم همیشه نقدشونده است. کیفیت بازارگردانی، شرایط بازار، حجم معاملات و رفتار سایر معامله‌گران هم مهم‌اند.
چک‌پوینت

بازارگردان سفارش خرید و فروش ثبت می‌کند؛ هدف اصلی چیست؟

جمع‌بندی ۳۰ ثانیه‌ای
بازارگردان در چارچوب مجوز و تعهدات، در سمت خرید و فروش سفارش می‌گذارد.
هدف اصلی، کمک به نقدشوندگی، تداوم معامله و کنترل فاصله مظنه است.
بازارگردان قیمت سهم را تضمین نمی‌کند و مسئول جلوگیری از هر افت یا صف نیست.
سؤالات متداول
آیا بازارگردان همیشه هم‌زمان سفارش خرید و فروش دارد؟

در بازارگردانی مبتنی بر حراج، منطق اصلی حضور در دو سمت بازار و رعایت پارامترهای تعیین‌شده است. جزئیات تعهدات هر نماد می‌تواند متفاوت باشد.

بازارگردان از کجا سود می‌برد؟

مدل درآمد بازارگردان می‌تواند شامل اختلاف قیمت خرید و فروش، کارمزد یا ترتیبات قراردادی باشد؛ اما جزئیات به ساختار قرارداد و مقررات مربوط بستگی دارد.

از کجا بفهمیم یک نماد بازارگردان دارد؟

اطلاعیه‌های رسمی ناشر/بورس یا فرابورس و اطلاعات مربوط به نماد، مرجع مناسب‌تری برای بررسی وضعیت بازارگردانی هستند. در درس بعدی نیز با پیام ناظر بازار و نحوه استفاده از آن آشنا می‌شویم.

آزمون پایان درس

۵ سؤال

۱. وظیفه اصلی بازارگردان چیست؟
نقش اصلی بازارگردان مربوط به کیفیت معامله و نقدشوندگی است، نه تضمین جهت قیمت.
۲. دامنه مظنه چیست؟
دامنه مظنه به فاصله دو سمت قیمت پیشنهادی بازارگردان مربوط است.
۳. آیا وجود بازارگردان یعنی سهم نباید افت کند؟
بازارگردان قیمت را تضمین نمی‌کند.
۴. بازارگردان چگونه می‌تواند به نقدشوندگی کمک کند؟
حضور سفارش در دو سمت می‌تواند کیفیت دفتر سفارش را بهتر کند.
۵. آیا پارامترهای بازارگردانی برای همه نمادها یکسان است؟
برای جزئیات عملی باید اطلاعیه و شرایط بازارگردانی همان نماد را دید.

مسیر مفاهیم پایه بازار سرمایه

صفحه مسیر
این محتوا با هدف آموزش مفاهیم بازار سرمایه تهیه شده است و به‌تنهایی توصیه خرید یا فروش اوراق بهادار محسوب نمی‌شود.