درس دهم · چرا آخرین قیمت و قیمت پایانی همیشه یکی نیستند؟
حجم مبنا چیست و چه ارتباطی با قیمت پایانی دارد؟
حجم مبنا مشخص میکند چه میزان معامله لازم است تا تغییر میانگین قیمت معاملات روز بهطور کامل در قیمت پایانی منعکس شود. اگر حجم معاملات کافی نباشد، قیمت پایانی فقط بخشی از آن تغییر را میپذیرد.
سطح: مبتدیزمان مطالعه: حدود ۹ دقیقهآزمایشگاه تعاملیآزمون: ۵ سؤال
قبل از شروع
چرا رشد معاملات همیشه کامل وارد قیمت پایانی نمیشود؟
میانگین وزنی معاملات امروز ۳٪ بالاتر از قیمت پایانی دیروز است، اما فقط ۴۰٪ حجم مبنا معامله شده است.
تعریف
حجم مبنا در یک جمله
حجم مبنا حد نصابی است که تعیین میکند تغییرات قیمت معاملات روز تا چه اندازه در قیمت پایانی اثر بگذارد.
اگر حجم معاملات به حجم مبنا برسد، اثر تغییرات میانگین وزنی معاملات کامل میشود؛ اگر کمتر باشد، همان تغییر به نسبت حجم تعدیل میشود.
نکته: عدد حجم مبنا و نحوه اعمال آن برای همه نمادها یکسان نیست و به بازار، نماد و مقررات جاری بستگی دارد.
فرمول ساده
قیمت پایانی چطور به حجم وصل میشود؟
ضریب حجم = کمینهٔ «حجم معاملات ÷ حجم مبنا» و عدد ۱
اگر حجم معاملات به حجم مبنا برسد یا بیشتر شود، ضریب برابر ۱ است و قیمت پایانی همان میانگین وزنی معاملات روز میشود.
مثال عددی
سه حالت کافی است
قیمت پایانی دیروز ۱۰٬۰۰۰ ریال و میانگین وزنی معاملات امروز ۱۰٬۳۰۰ ریال است.
حجم نسبت به مبنا
تغییر ثبتشده
قیمت پایانی
۴۰٪
۱۲۰ ریال
۱۰٬۱۲۰ ریال
۸۰٪
۲۴۰ ریال
۱۰٬۲۴۰ ریال
۱۰۰٪ یا بیشتر
۳۰۰ ریال
۱۰٬۳۰۰ ریال
آزمایشگاه
حجم را تغییر بده؛ قیمت پایانی را ببین
فقط نسبت حجم معاملات به حجم مبنا را تغییر بده. دو سر بازه ثابتاند: قیمت دیروز ۱۰٬۰۰۰ و میانگین معاملات امروز ۱۰٬۳۰۰ ریال.
اثر حجم بر قیمت پایانیمثال آموزشی
۱۰٬۱۲۰ ریال
پایانی دیروز ۱۰٬۰۰۰
میانگین امروز ۱۰٬۳۰۰
ضریب اثر۰٫۴
تغییر ثبتشده+۱۲۰ ریال
قیمت پایانی۱۰٬۱۲۰ ریال
۴۰٪ حجم مبنا معامله شده؛ پس ۴۰٪ فاصله قیمت امروز با دیروز در قیمت پایانی منعکس میشود.
دو عدد متفاوت
آخرین قیمت با قیمت پایانی فرق دارد
آخرین قیمت
قیمت آخرین معاملهای است که در نماد انجام شده است.
قیمت پایانی
جمعبندی معاملات روز است و در نمادهای مشمول، اثر حجم مبنا هم در آن وارد میشود.
بنابراین اختلاف این دو عدد در پایان روز طبیعی است.
اگر حجم معاملات از حجم مبنا بیشتر شود چه؟ هیچ ضریب اضافهای اعمال نمیشود. از لحظهای که حجم به ۱۰۰٪ حجم مبنا برسد، اثر حجم کامل شده و ضریب روی ۱ میماند.
چرا حجم مبنا وجود دارد؟
هدف اصلی
منطق حجم مبنا این است که تعداد کمی معامله نتواند بهتنهایی تغییر بزرگی در قیمت مرجع سهم ایجاد کند. برای ثبت کامل تغییر، باید حجم معنادارتری معامله شود.
چکپوینت
اگر حجم معاملات از حجم مبنا بیشتر شود چه؟
اشتباهات رایج
چهار مورد کافی است
حجم مبنا را با حجم معاملات روز یکی ندان.
حجم بیشتر از مبنا، تغییر قیمت را بیشتر از میانگین معاملات نمیکند.
آخرین قیمت را با قیمت پایانی اشتباه نگیر.
یک عدد ثابت برای حجم مبنای همه نمادها حفظ نکن.
جمعبندی ۳۰ ثانیهای
حجم مبنا حد نصاب اثرگذاری کامل تغییرات معاملات بر قیمت پایانی است.
حجم کمتر از مبنا یعنی فقط بخشی از تغییر قیمت ثبت میشود.
با رسیدن حجم به مبنا، اثر حجم کامل میشود و ضریب از ۱ بالاتر نمیرود.
سؤالات متداول
آیا حجم مبنا همان حجم معاملات است؟
خیر؛ حجم معاملات عملکرد واقعی روز است، حجم مبنا یک عدد مرجع محاسباتی است.
آیا پر شدن حجم مبنا یعنی قیمت پایانی سقف روز میشود؟
خیر؛ قیمت پایانی به میانگین وزنی معاملات بستگی دارد، نه لزوماً سقف یا کف روز.
آیا حجم مبنا برای همه نمادها یکسان اعمال میشود؟
خیر؛ مقررات بازار و وضعیت نماد میتواند متفاوت باشد.
آزمون پایان درس
۵ سؤال
۱. نقش اصلی حجم مبنا چیست؟
حجم مبنا روی میزان انتقال تغییرات معاملات روز به قیمت پایانی اثر میگذارد.
۲. اگر حجم نصف مبنا باشد، در مدل ساده چه مقدار از تغییر ثبت میشود؟
ضریب حجم در این حالت ۰.۵ است.
۳. اگر حجم دو برابر مبنا باشد، ضریب اثر چند است؟
ضریب حداکثر ۱ است.
۴. آخرین قیمت چیست؟
آخرین قیمت فقط به آخرین معامله مربوط است.
۵. آیا حجم مبنای همه نمادها یکسان است؟
مقدار و نحوه اعمال حجم مبنا میتواند بین نمادها و بازارها متفاوت باشد.
