درس ۵ · روان‌شناسی معامله‌گری

انتقام از بازار بعد از ضرر چیست؟

زیان می‌تواند میل به «پس گرفتن پول» بسازد. درس نشان می‌دهد چگونه چرخهٔ معاملهٔ انتقامی را بشناسید و از تصمیم بعدی جدا کنید.

سطح: کاربردیزمان مطالعه: حدود ۸ دقیقهتمرین تعاملیآزمون: ۵ سؤال
قبل از شروع

معیار تشخیص معاملهٔ انتقامی چیست؟

مفهوم اصلی

این رفتار را چگونه بشناسیم؟

معاملهٔ انتقامی ورود دوباره یا افزایش ریسک با هدف جبران فوری زیان قبلی است، بدون آن‌که سیگنال مستقل و مطابق پلن وجود داشته باشد.

حساب ذهنی معاملهٔ قبلی را ببندید؛ فرصت جدید باید با معیار ورود مستقل، بودجهٔ ریسک و افق خودش سنجیده شود. یک توقف از پیش تعریف‌شده پس از چند خطای اجرایی کمک می‌کند.

مثال فرضی: سهمی را با زیان می‌فروشید و برای بازگشت موجودی حساب، در همان جلسه نماد دیگری را بدون بررسی می‌خرید. از خود بپرسید اگر معاملهٔ قبلی وجود نداشت باز هم می‌خریدم؟
آزمایشگاه تصمیم

در سه موقعیت چه می‌کنید؟

یک موقعیت فرضی را انتخاب کنید؛ بازخورد زیر توضیح می‌دهد کدام داده یا قاعده باید بررسی شود.

تمرین کوتاهِ تصمیم۳ موقعیت · بدون ثبت دائمی
یکی از موقعیت‌ها را انتخاب کنید
بازخورد آموزشی اینجا نمایش داده می‌شود.
یادداشت در مرورگر ذخیره یا به سرور ارسال نمی‌شود.
روش عملی

سه گام قابل اجرا

۱
زیان قبلی را ثبت کنید

میزان و علت احتمالی را بدون تلاش فوری برای پاک کردن عدد بنویسید.

۲
وقفهٔ تصمیم تعیین کنید

زمان بازبینی را از پیش مشخص کنید؛ وقفه جای تحلیل را نمی‌گیرد.

۳
سیگنال تازه را مستقل بسنجید

انگار معاملهٔ قبلی رخ نداده، شرایط ورود و خروج را بخوانید.

بورس ایران

در تابلو و اطلاعیه چه چیزی را جدا کنیم؟

صف‌ها و وقفهٔ نماد در بورس ایران ممکن است اجرای خروج را دشوارتر کنند؛ این اصطکاک دلیل افزایش حجم بعد از زیان نیست.

تفکیک مهم: فکر و احساس خود را ثبت کنید، اما تصمیم واقعی را با اطلاعات معتبر، قواعد روز بازار و امکان اجرای سفارش بسنجید.
خطا و مرز کاربرد

چه نتیجه‌ای نگیریم؟

  • هر معاملهٔ بعد از زیان انتقامی نیست؛ اگر سیگنال و بودجهٔ ریسک مستقل ثبت شده باشد، می‌تواند مطابق برنامه باشد.
  • نتیجهٔ یک معامله به‌تنهایی صحت فرایند تصمیم یا وجود یک سوگیری را ثابت نمی‌کند.
  • سناریوی تمرین فرضی است؛ قیمت، نقدشوندگی و مقررات ممکن است تغییر کنند.
جمع‌بندی ۳۰ ثانیه‌ای

سه نکته برای یادآوری

۱. معاملهٔ انتقامی ورود دوباره یا افزایش ریسک با هدف جبران فوری زیان قبلی است، بدون آن‌که سیگنال مستقل و مطابق پلن وجود داشته باشد.
۲. زمان بازبینی را از پیش مشخص کنید؛ وقفه جای تحلیل را نمی‌گیرد.
۳. هر معاملهٔ بعد از زیان انتقامی نیست؛ اگر سیگنال و بودجهٔ ریسک مستقل ثبت شده باشد، می‌تواند مطابق برنامه باشد.
پرسش‌های رایج

پاسخ‌های کوتاه

این موضوع را چگونه در رفتار خود تشخیص بدهم؟

معاملهٔ انتقامی ورود دوباره یا افزایش ریسک با هدف جبران فوری زیان قبلی است، بدون آن‌که سیگنال مستقل و مطابق پلن وجود داشته باشد.

در بورس ایران کدام عامل مهم است؟

صف‌ها و وقفهٔ نماد در بورس ایران ممکن است اجرای خروج را دشوارتر کنند؛ این اصطکاک دلیل افزایش حجم بعد از زیان نیست.

آیا تمرین، نتیجهٔ معامله را تضمین می‌کند؟

خیر. هر معاملهٔ بعد از زیان انتقامی نیست؛ اگر سیگنال و بودجهٔ ریسک مستقل ثبت شده باشد، می‌تواند مطابق برنامه باشد.

منابع و مطالعهٔ بیشتر

منابع این درس

محتوا و مثال‌های این صفحه به‌صورت مستقل برای آموزش نوشته شده‌اند؛ پژوهش‌های بین‌المللی مستقیماً به همهٔ نمادهای بورس ایران قابل تعمیم نیستند.

آزمون پایان درس

۵ سؤال برای مرور

۵ سؤال

پاسخ هر پنج سؤال را انتخاب کنید؛ پس از ثبت، توضیح پاسخ‌ها نمایش داده می‌شود.

۱. معیار تشخیص معاملهٔ انتقامی چیست؟
انگیزهٔ جبران فوری جای سیگنال مستقل را گرفته است.
۲. در موقعیت ««امروز باید جبران کنم»» چه کار مناسب‌تر است؟
هدف جبران، معیار ورود نیست؛ معامله را متوقف و بازبینی کنید.
۳. در بورس ایران کدام نکته باید همراه این موضوع دیده شود؟
صف‌ها و وقفهٔ نماد در بورس ایران ممکن است اجرای خروج را دشوارتر کنند؛ این اصطکاک دلیل افزایش حجم بعد از زیان نیست.
۴. گام آغازینِ روش این درس چیست؟
میزان و علت احتمالی را بدون تلاش فوری برای پاک کردن عدد بنویسید.
۵. مرز و محدودیتِ این تمرین کدام است؟
هر معاملهٔ بعد از زیان انتقامی نیست؛ اگر سیگنال و بودجهٔ ریسک مستقل ثبت شده باشد، می‌تواند مطابق برنامه باشد.
این محتوا با هدف آموزش مفاهیم تحلیل تکنیکال تهیه شده است و به‌تنهایی توصیه خرید یا فروش اوراق بهادار محسوب نمی‌شود.